Waarom is de wereldwijde tomatenverwerkingsproductie tot stilstand gekomen?
Begin 2026 onthulden gegevens van de World Processing Tomato Council (WPTC) een grimmige realiteit: de wereldwijde productie van verwerkte tomaten daalde naar ongeveer 40,29 miljoen ton in 2025, een daling van 11,5% tot 12% ten opzichte van de 45,8 miljoen ton in 2024. Deze aanzienlijke daling vertaalt zich in een verlies van meer dan één ton voor elke tien ton ketchupgrondstof die wereldwijd wordt geproduceerd, wat een schokgolf door de industrie veroorzaakte.
Wie schroeft de productie terug? Wie houdt vol?
Verenigde Staten: Vrijwillige contractie in de "tomatenkom van de wereld"
Als 's werelds grootste producent van verwerkte tomaten zag de VS de Central Valley in Californië – ook wel de "tomatenkom van de wereld" genoemd – in 2025 dramatisch krimpen. Het gecontracteerde teeltgebied kromp tot 205.000 hectare, het laagste niveau sinds 1972, terwijl de totale productie daalde tot ongeveer 10,3 miljoen ton, het laagste niveau sinds 2006. Opmerkelijk is dat dit niet te wijten was aan lage opbrengsten – de opbrengst per hectare steeg zelfs met 10% tot 55 ton per hectare – maar aan een bewuste vermindering van het teeltgebied. Hoge voorraadniveaus en lage prijzen zorgden ervoor dat verwerkers de contracten met boeren drastisch verlaagden, waardoor het enthousiasme van de telers voor uitbreiding afnam.
Europese Unie: een verhaal van twee uitersten
De EU, 's werelds op één na grootste producent, kende wisselende resultaten. Italië vormde een uitzondering met een stijging van 6%, dankzij het hoogwaardige productaanbod – waaronder tomatenpuree en gepelde tomaten – dat hoge prijzen oplevert in westerse supermarkten. Spanje daarentegen leed een verwoestende productiedaling van 22%. Vroege voorjaarsregens vertraagden het planten, gevolgd door een hittegolf in de zomer die de vruchtzetting verwoestte, waardoor boeren machteloos toekeken hoe zowel de opbrengst als de kwaliteit kelderden.
China: een correctie, geen ineenstorting
De situatie in China vereist een genuanceerde interpretatie. Gegevens van WPTC laten zien dat de Chinese productie van verwerkte tomaten in 2025 kelderde van 10,45 miljoen ton in 2024 naar ongeveer 4,9 miljoen ton, een daling van 53% die groter was dan de daling in Spanje. Deze "ineenstorting" was echter grotendeels een correctie na de recordproductie van 2024, die de normale marktvraag ruimschoots overtrof. De krimp in 2025 weerspiegelt een actieve aanpassing binnen de sector om overtollige voorraden te verwerken en het marktevenwicht te herstellen, in plaats van een daling op de lange termijn. WPTC voorspelt dat de Chinese productie in 2026 zal herstellen tot 6-7 miljoen ton, waarbij het teeltgebied in Xinjiang naar verwachting met 160% zal toenemen ten opzichte van het dieptepunt in 2025.
Waarom kan China zich tegen de stroom in uitbreiden?
Kostenbeheersing: Mechanisatie als concurrentievoordeel
Xinjiang, de belangrijkste regio voor de verwerking van tomaten in China, beschikt over een complete industriële keten van teelt tot verkoop, met meer dan 99% mechanisatie bij het zaaien en oogsten. Grootschalige oogstmachines vervangen dagelijks tientallen handarbeiders, waardoor de productiekosten aanzienlijk lager liggen dan in arbeidsintensievere regio's.
Technologiegedreven: Volledige integratie van de industriële keten
Chinese bedrijven beheersen de volledige waardeketen – van zaad en teelt tot verwerking en verkoop. Ondernemingen zoals Guannong Co., Ltd. zagen hun project voor de productie van 200.000 ton tomatenproducten eind 2024 op volle capaciteit draaien, wat samenviel met een krappe wereldwijde aanvoer en een groei van meer dan 30% in exportorders teweegbracht. Deze afstemming van capaciteit en vraag is te danken aan de robuuste infrastructuur van de sector, niet aan geluk.
Marktdiversificatie: minder afhankelijkheid van één enkele markt
China is overgestapt van een afhankelijkheid van westerse markten voor 70-80% van zijn tomatenpuree-export naar een gediversifieerde portefeuille met onder meer Rusland, Centraal-Azië, het Midden-Oosten en Afrika. Deze strategie van "spreid je eieren over meerdere manden" beschermt de industrie tegen regionale marktschommelingen.
Wat betekent de wereldwijde productievermindering voor Chinese bedrijven?
Kans op korte termijn
Nu de wereldwijde voorraden slinken en de prijzen weer stijgen, trekken Chinese bedrijven met stabiele leveringscapaciteit internationale kopers aan. Brancheanalisten voorspellen een opwaartse cyclus van 3-4 jaar voor verwerkte tomaten, wat een verbeterde winstgevendheid belooft voor bedrijven met betrouwbare kwaliteit en voldoende capaciteit.
Uitdagingen op de lange termijn: van kwantiteit naar kwaliteit
Dit is echter geen gratis lunch. Internationale kopers hechten steeds meer waarde aan stabiliteit en voorspelbaarheid van de toeleveringsketen, gezien de handelsspanningen en de onzekerheid rond klimaatverandering. Chinese bedrijven moeten verder kijken dan alleen volume en zich richten op kwaliteit, technologie en merkopbouw om te voorkomen dat ze worden verdrongen door goedkope producenten of overtroffen door luxemerken.
Toekomst: Kansen en uitdagingen
De wereldwijde tomatenverwerkingsindustrie ondergaat een ingrijpende herstructurering. Hoewel het kortetermijnherstel van de Chinese productie onmiddellijke voordelen biedt, vereist de weg ernaartoe op de lange termijn een verbetering van de productkwaliteit, meer technologische innovatie en een versterking van de concurrentiepositie van de merken. China mag dan wel de leiding in de wereldwijde tomatenverwerking overnemen, maar het succes zal afhangen van de vraag of de industrie zich kan transformeren van een "wereldwijde fabriek" naar een "wereldleider in waardecreatie".
Publicatiedatum: 20 mei 2026
